۲۵ آبان ۱۴۰۵، ۱۶:۳۳

جامعه ادبی باید حماسه جنگ رمضان را به زبان شعر و هنر ماندگار کند

جامعه ادبی باید حماسه جنگ رمضان را به زبان شعر و هنر ماندگار کند

رئیس حوزه ریاست دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای گفت: عظمت جنگ تحمیلی سوم و حماسه مردم ایران باید در قالب شعر، کتاب و فیلم روایت شود.

به گزارش خبرنگار مهر، آیین بزرگداشت «امین زبان و ادب فارسی» و رونمایی از کتاب «از دفتر شعر امین؛ منتخبی از آخرین سروده‌های حضرت آیت‌الله العظمی شهید سید علی خامنه‌ای» با حضور ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و دبیر سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب، مهدی ابراهیم‌زاده رئیس حوزه ریاست دفتر حفط و نشر آثار رهبر شهید حضرت آیت الله خامنه‌ای و محمدرضا حبیب‌اللهی، مدیرعامل انتشارات انقلاب اسلامی دوشنبه ۲۵ آبان در پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری برگزار شد.

محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، با اشاره به نام‌گذاری یکی از روزهای هفته کتاب به نام «امین شعر و زبان و ادب فارسی» گفت: این نام‌گذاری در پاسداشت نقش بی‌بدیل رهبر شهید در حفظ و تقویت زبان و ادب فارسی صورت گرفته است؛ نقشی که بر هیچ‌کس پوشیده نیست و روشن است که نام شعر و ادبیات فارسی با این ویژگی‌ها در تاریخ ایران ماندگار خواهد ماند.

جوادی ضمن قدردانی از حاضران بیان کرد: از حضور شما سپاسگزاریم و خوشحالیم که امروز در خدمت نویسندگان و فرهیختگان عرصه فرهنگ و ادب هستیم و همچنین امروز شاهد رونمایی از دفتر شعر امین، بخشی از سروده‌های رهبر شهید خواهیم بود.

جامعه ادبی باید حماسه جنگ رمضان را به زبان شعر و هنر ماندگار کند

ابعاد جنگ تحمیلی رمضان باید در قالب شعر، ادبیات، کتاب و فیلم روایت شود

مهدی ابراهیم‌زاده، رئیس حوزه ریاست دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، با اشاره به ضرورت بازخوانی ابعاد جنگ تحمیلی و نقش ادبیات در ثبت و روایت حماسه‌های آن گفت: آقای شهید همواره از «گنج دفاع مقدس» و «گنج جنگ» نام می‌بردند. شاید آنچه در جنگ تحمیلی و با واقعه سهمگین شهادت ایشان و مسئولان کشور آغاز شد، هنوز آن‌گونه که باید و شاید، برای ما، جهان و جامعه ادبی باز نشده است و نتوانستیم جزئیات آن را بیان کنیم.

او افزود: شاید جنگی که با شهادت رهبر و خانواده ایشان آغاز شد، در تاریخ نمونه‌ای نداشته باشد. با این حال، ما اهالی فرهنگ، کتاب و ادبیات، شاید به‌سادگی از کنار این موضوع عبور می‌کنیم. آنچه برای رهبر شهید ما اتفاق افتاد، صرفاً یک ترور نبود، بلکه شهادت ایشان در آغازِ یک جنگ خونین رقم خورد؛ جنگی که ما هنوز نتوانستیم ابعاد آن را با زبان ادبیات روایت کنیم.

ابراهیم‌زاده ادامه داد: در مجموع جنگ تحمیلی هشت‌ساله، شاید کمتر از ۱۵۰ موشک به تهران اصابت کرد، اما در بازه جنگ تحمیلی رمضان، حدود ۱۳۰۰ موشک و بمب از سوی دشمن بر سر مردم ایران فرود آمد.

او تصریح کرد: این اتفاقات باید با زبان ادبیات و شعر روایت شوند. ما باید درباره عظمت شخصیت ایشان، بزرگی جنگی که اتفاق افتاد و حماسه مردم بزرگ ایران، شعر بسراییم، کتاب بنویسیم و فیلم‌های متعددی بسازیم.

رئیس حوزه ریاست دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، در پایان با اشاره به اندوه و داغ شهادت ایشان و اطرافیانشان خاطرنشان کرد: ما نیز در رثای آن مجاهد عزیز و اطرافیان ایشان، داغی بر دل داریم که به این زودی‌ها و به‌سادگی سرد نخواهد شد. امیدواریم پایان این جنگ با پیروزی حق بر باطل همراه باشد.

جامعه ادبی باید حماسه جنگ رمضان را به زبان شعر و هنر ماندگار کند

رهبر شهید، شعر را سرمایه ملی و هنری راهبردی می‌دانستند

میلاد عرفان‌پور، شاعر، درباره نگاه ویژه رهبر شهید به شعر و ادبیات فارسی گفت: رهبر شهید ما بی‌گمان امروز زنده‌تر از گذشته و بیش از پیش در کنار شاعران و اهالی ادب ایران حضور دارند. ایشان در حوزه‌های مختلف شخصیتی ممتاز داشتند و در این چند ماه، سخنان بسیاری درباره ویژگی‌های ایشان گفته شده و شعرهای بسیار زیادی نیز در وصف ایشان سروده شده است. اما نگاه ایشان به شعر و ادبیات، با نگاه بسیاری از مسئولان متفاوت بود و نمی‌توان این نگاه را با دیدگاه دیگران مقایسه کرد.

او افزود: ایشان شعر را هنر اول ایران می‌دانستند؛ همان‌طور که در طول تاریخ نیز بر این موضوع تأکید کردند و فرمودند شعر سرمایه و ثروت ملی ماست و باید این ثروت را گسترش داد. ایشان شعر را هنری راهبردی می‌دانستند. نگاه ایشان، نگاهی راهبردی بود و عملکردشان نیز در راستای تعیین خط‌مشی و ترسیم مسیر قرار داشت.

عرفان‌پور ادامه داد: این توجه، نمود دیگری هم داشت، ایشان کتاب‌های شعر جوانانی را که به دستشان می‌رسید، مطالعه می‌کردند و ما شرمنده می‌شدیم که حضرت آقا با وجود این همه مشغله، کتاب ما را می‌خواندند و نکته‌ای درباره آن بیان کردند.

این شاعر در ادامه گفت: توجه ایشان به شعر باعث شد که در این جنگ، شعر نیز در خط مقدم حضور داشته باشد. از ۹ اسفند تاکنون، بیش از ۵۰۰ شاعر در میدان‌ها حضور پیدا کردند و نزدیک به ۲۰ هزار شعرخوانی را رقم زدند. این اقدامات بدون هیچ هزینه و حمایتی انجام شده است و شاعران با هزینه شخصی خود به میدان‌ها می‌روند و به شعرخوانی می‌پردازند.

او تصریح کرد: شاعران مجاهدانه و بدون هیچ چشمداشتی در میدان‌ها حضور پیدا می‌کنند و شعر می‌خوانند.

عرفان‌پور در ادامه با اشاره به رونمایی از دفتر شعر امین گفت: امروز که قرار است از دفتر شعر امین رونمایی کنیم، به یاد آوردم که حضرت آقا دفتری برای شعر داشتند و هرگاه شعر خوبی می‌دیدند، آن را در آن دفتر یادداشت می‌کردند. همیشه با خود می‌گفتم ای کاش روزی این دفتر به دست ما می‌رسید و منتشر می‌شد.

جامعه ادبی باید حماسه جنگ رمضان را به زبان شعر و هنر ماندگار کند

توجه رهبر شهید به زبان و ادب فارسی، جلوه‌ای از وجه ایرانیت شخصیت ایشان بود

سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، با اشاره به ابعاد مختلف شخصیتی رهبر شهید و جایگاه زبان و ادبیات فارسی در اندیشه ایشان گفت: رهبر شهید ما سه وجه وجودی داشتند که دو وجه از شخصیت ایشان بر وجه سوم سایه انداخته بود. وجه نخست، اسلامیت ایشان بود؛ به‌گونه‌ای که در حوزه‌های مختلف و شاخه‌های گوناگون علوم اسلامی، توجه و تسلط داشتند. وجه دوم، انقلابی‌بودن ایشان بود. ایشان از سال‌های ابتدایی انقلاب اسلامی، از همراهان ارشد امام بودند. این دو وجه، دو وجه اساسی شخصیت ایشان بوده و هست که بر وجه سوم، یعنی ایرانیت، سایه انداخته است. رهبر شهید ما عالمی اندیشمند بودند، اما در عین حال، یک ایران‌دوست واقعی نیز بودند و از این زاویه می‌توان سخنان بسیاری درباره شخصیت ایشان مطرح کرد.

او افزود: عنوانی که برای برنامه امروز انتخاب شده، به یکی از وجوه شخصیتی ایشان اشاره دارد. وقتی از ایشان با عنوان «امین زبان و ادب فارسی» یاد می‌کنیم، در واقع وجه ایرانی‌بودن شخصیت ایشان را بازنمایی می‌کنیم. این وجه از شخصیت ایشان نیازمند آن است که بیشتر درباره آن صحبت کنیم؛ چراکه در حوزه زبان و ادبیات فارسی، تا حدودی مغفول مانده است.

صالحی ادامه داد: درباره وجه حقیقی شخصیت ایشان، یعنی تسلط بر زبان و ادبیات فارسی، سخنان بسیاری گفته شده و همچنان می‌توان نکات زیادی را مطرح کرد. من به سه نکته به‌سرعت اشاره می‌کنم. نخست اینکه ایشان بر هر دو حوزه نظم و نثر فارسی تسلط داشتند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بیان کرد: تسلط رهبر شهید ما صرفاً به شعر یا به نثر محدود نمی‌شد. اگر به بسیاری از ادیبان معاصر نگاه کنیم، می‌بینیم که برخی تنها در یک حوزه فعالیت داشته‌اند یا در یکی از این دو حوزه، اشراف بیشتری نسبت به حوزه دیگر داشته‌اند؛ اما درباره رهبر شهید چنین وضعیتی وجود نداشت و ایشان بر هر دو حوزه تسلط داشتند.

او در ادامه با اشاره به ویژگی‌های نگاه رهبر شهید به زبان و ادبیات فارسی بیان کرد: تعلق و علاقه ایشان به زبان و ادب فارسی، تمایزها و امتیازات خاص خود را داشت. نکته دوم، اهتمامی بود که ایشان به رشد، تقویت، گسترش و اعتلای زبان و ادب فارسی داشتند. در میان سلسله‌های ایرانی، شاید تنها یک دوره تاریخی را بتوان نام برد که زبان و ادب فارسی مورد اهتمام جدی امیران و وزیران قرار داشت و آن دوره ساسانی بود که اتفاقات بزرگی نیز در آن رقم خورد. پس از آن، جرقه‌هایی وجود داشت، اما نمی‌توان از دوره‌های مستمر سخن گفت. با این حال، انقلاب اسلامی و به‌ویژه دوران رهبری قائد شهید ما، دوره‌ای خاص و قابل توجه برای زبان و ادبیات فارسی بود.

صالحی خاطرنشان کرد: ایشان از مفاخر ادب فارسی پاسداری کردند و اجازه ندادند نگاه‌های افراط‌گرایانه، این مفاخر را از عرش به فرش بیاورد.

او با اشاره به دیدارهای مستمر رهبر شهید با شاعران در ماه مبارک رمضان گفت: ایشان در برنامه‌های مستمری که در نیمه ماه رمضان با شاعران برگزار می‌کردند، خودشان تصریح کرده بودند که از این طریق می‌خواهیم اهتمام خود را نسبت به پخته‌تر کردن و کارآمدتر کردن زبان و شعر فارسی نشان دهیم.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پایان تأکید کرد: در کنار دو وجه اسلامیت و انقلابی‌بودن شخصیت ایشان، وجه ایرانیت نیز وجود دارد و توجه ویژه ایشان به زبان و ادب فارسی، نشان‌دهنده همین وجه از شخصیت ایشان است.

جامعه ادبی باید حماسه جنگ رمضان را به زبان شعر و هنر ماندگار کند

رهبر شهید با نگاه عمیق خود به ارتقای شعر و ادب فارسی کمک کردند

غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با اشاره به جایگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی در پاسداشت زبان و ادبیات فارسی گفت: زبان و ادب فارسی در پنجاه سال اخیر بخت‌یار بوده است که دو رهبر را در کشور به خود دیده که هر دو ادیب، شعرشناس و شاعر بوده‌اند و به‌عنوان پشتوانه‌ای برای زبان و ادب فارسی عمل کرده‌اند؛ آن هم در روزگاری که طوفان جهانی‌شدن با هویت‌های ملی سر ستیز دارد.

او افزود: یکی از ویژگی‌های رهبر عزیز ما، جامعیت ایشان بود. من کمتر شخصیتی را به جامعیت ایشان دیدم. هرکسی که بهره‌ای از کمال و تخصص در رشته‌ای داشت و با ایشان ملاقات می‌کرد، در پایان دیدار گمان می‌برد که ایشان در همان رشته تخصص دارند.

حدادعادل ادامه داد: یکی از جلوه‌های شخصیتی ایشان، جلوه شاعرانه بود. عرفا بر این باورند که شعر و سیاست با یکدیگر سازگار نیستند؛ به این معنا که اگر سیاستمداری شاعر باشد، باید در مقام سیاسی، شعر را کنار بگذارد. این موضوع ارتباطی به پیش و پس از انقلاب هم ندارد.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به نمونه‌هایی از رجال سیاسی و نخست‌وزیران پیش از انقلاب بیان کرد: ما در میان رجال سیاسی پیش از انقلاب، دو برادر داشتیم که هر دو نخست‌وزیر شدند؛ یکی قوام‌السلطنه و دیگری وثوق‌الدوله. هر دوی آن‌ها طبع شعر داشتند. قوام‌السلطنه هنگامی که در دهه ۲۰ برای چندمین بار به نخست‌وزیری رسید، در نخستین بیانیه خود مصرعی از شعر منوچهری را بیان کرد. ظاهراً کسی که مأمور شده بود شعر را تایپ کند و برای خواندن به رادیو بدهد، نقطه‌ای را در جای نادرستی گذاشته بود و از آن زمان، این شعر به‌صورت نادرست، بیشتر از شکل صحیح آن شهرت پیدا کرد و پخش شد. این اشتباه به‌اندازه‌ای جا افتاد که اکنون به ضرب‌المثل تبدیل شده است. بنابراین، شعر نیز با چنین خطرهایی روبه‌روست. به همین دلیل، نه حضرت آقا و نه امام بنا نداشتند در سخنرانی‌های خود از شعر استفاده کنند.

او ادامه داد: همه کسانی که شعر می‌گویند، آن را برای خواندن می‌گویند؛ اساساً هنر ذاتاً جلوه‌گری است. اما رهبر بزرگوار ما در جمع شاعران، سه ساعت یا بیشتر به شعرهای شاعران گوش می‌دادند، بدون آنکه خود لب به شعرخوانی باز کنند. این موضوع نشان‌دهنده تسلط ایشان بر خودشان بود. بسیار به‌ندرت پیش می‌آمد که در یک محفل خصوصی شعری بخوانند.

حدادعادل با اشاره به توجه رهبر شهید به حوزه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی گفت: حضرت آقا اموری را که در جامعه مهم می‌دانستند، در برنامه رهبری خود قرار داده بودند. ایشان با قرآن انس داشتند و به معارف قرآنی توجه می‌کردند و برای قاریان قرآن احترام قائل بودند. هر سال، یکی از روزهای ماه مبارک رمضان را به قاریان قرآن اختصاص می‌دادند. همچنین هر سال، روز ولادت حضرت زهرا (س) را به دعوت از نوحه‌خوانان و مداحان اختصاص می‌دادند. شعر را نیز مهم می‌دانستند و هر سال در روز ولادت امام حسن (ع) در ماه رمضان، دیداری با شاعران برگزار می‌کردند.

او افزود: حضرت آقا نه در مسائل کلان و نه در مسائل خرد، عیب ملت و مردم را آشکارا بیان نمی‌کردند. بسیار کم اتفاق می‌افتاد که از ایشان سخن تلخی شنیده شود. ایشان در جلسات بیشتر به جلوه‌ها و جنبه‌های مثبت می‌پرداختند و آن‌ها را الگوسازی می‌کردند و به این ترتیب، روش‌ها به‌طور نامحسوس تغییر می‌کرد. البته از بیان عیب‌ها نیز غافل نمی‌شدند، اما آن‌ها را بسیار محترمانه، صمیمانه، آرام و درگوشی به افراد گوشزد می‌کردند. این کار را با خوش‌رویی، لطافت و ظرافت انجام می‌دادند، به‌گونه‌ای که کسی از این تذکرها دلگیر نمی‌شد.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در پایان با اشاره به ذوق شعری رهبر شهید و تأثیر آن بر ارتقای شعر کشور گفت: به برکت وجود ایشان و ذوق شعری‌ که داشتند ذوقی که هرکسی با خواندن دفتر شعر امین متوجه آن می‌شود درمی‌یابیم که با شاعری درجه‌اول روبه‌رو هستیم. ایشان با چنین ذوقی، هنر شاعری را در کشور ارتقا دادند.

جامعه ادبی باید حماسه جنگ رمضان را به زبان شعر و هنر ماندگار کند

نگاه حکیمانه و شاعرانه رهبر شهید، نقشه راه فرهنگ و ادبیات ایران است

محمدمهدی سیار، شاعر، با اشاره به نگاه شاعرانه رهبر شهید به جهان و نقش شعر در اندیشه و عملکرد ایشان گفت: اگر شعر را پی‌بردن به باطن عالم، فراتر رفتن از محاسبات ظاهری و چارچوب‌های مادی و دیدن عالم آن‌گونه که حقیقتاً هست و شالوده آن بر آن بنا شده است، بدانیم، باید بگوییم که این تعریف، هم تعریف شعر و هم تعریف حکمت است. این دو مفهوم در اوج خود به یکدیگر نزدیک می‌شوند؛ حکمت به شعر تبدیل می‌شود و شعر نیز هنگامی که به زیباترین وجه خود می‌رسد، به حکمت تبدیل می‌شود. بنابراین باید بگوییم، رهبر شهید ما، حکیمی شاعر و شاعری حکیم بود.

او افزود: شاید اصل انقلاب اسلامی و شکل‌گیری حکومت جمهوری اسلامی، به برکت انفاس قدسی امام خمینی (ره)، به‌گونه‌ای طراحی و پیش برده شده است که همگان را به چنین نگاهی دعوت می‌کند؛ چه در زندگی فردی و چه در زندگی اجتماعی، دعوت به نگاهی حکیمانه و شاعرانه. در واقع، تلقی انقلاب اسلامی از جهان، تلقی‌ شاعرانه است. اگر این شور شاعرانه که با حکمت پیوند خورده است وجود نداشت، ایران چگونه می‌توانست این‌گونه بایستد؟ چگونه می‌توانست این‌گونه رجز بخواند و در عین حال، از حماسه و عشق سخن بگوید؛ آن هم در جهانی که محاسبات مادی آن، چیز دیگری را القا می‌کند؟

سیار ادامه داد: این ایستادگی ملت ایران، ایستادگی‌ شاعرانه است و جز یک شاعر حکیم نمی‌توانست این ایستادگی را سامان دهد و آن را در رگ و جان اقشار و صنف‌های مختلف مردم، نه‌فقط شاعران، جاری کند. خدا را شکر که شاعران به زبان این حکمت تبدیل شدند و به واسطه پیوندی که با آن حکیم شاعر داشتند و کارکردی که ایشان از شعر انتظار داشتند، امروز شاهد چنین اتفاقی هستیم.

این شاعر با اشاره به نقش شاعران در روزهای پس از فقدان رهبر شهید بیان کرد: به‌ویژه در ۱۰ روز نخست، زمانی که از فیض وجود ایشان و حضور رهبر در جامعه محروم شدیم، گویی شاعران به‌نوعی رهبری جامعه را بر عهده گرفتند. در میدان‌هایی که شکل گرفت، اگر شعر را در قالب‌های مختلف آن حذف کنیم، شعارها و شعارهای پیوسته و به‌هم‌پیوسته، شعر، مداحی و سرود را کنار بگذاریم، چه چیزی برای این میدان‌ها باقی می‌ماند؛ میدان‌هایی که به‌نوعی تجلی رهبری جامعه پس از فقدان بزرگ رهبر بودند؟ ایشان می‌دیدند و می‌پسندیدند که شعر این نقش رهبری را بر عهده بگیرد.

او تصریح کرد: واقعاً در جامعه ایرانی نمی‌توان بدون پیوند با فرهنگ و بدون فهم دقیق و درست از شعر، رهبری کرد و کشور را اداره کرد. میراث گران‌بهای ایشان، از یک سو شعرهایی است که سرودند و از سوی دیگر، سخنانی است که درباره شعر گفتند. این سخنان در واقع برای سال‌ها نقشه راه حیات فرهنگی و زیست ادبی و هنری جامعه را، هم برای شاعران، هم برای مخاطبان شعر، معلمان و هم برای مدیران و مسئولان فرهنگی روشن کرده است. امیدواریم این مسیر و نقشه راه را قدر بدانیم و آن را سرلوحه کارهای خود قرار دهیم.

سیار در ادامه با اشاره به دیدار خود با رهبر شهید در آخرین سال حیات ایشان گفت: در آن دیدار، بنده حقیر، میلاد عرفان‌پور عزیز و علی‌محمد مؤدب، به دعوت ایشان مهمانشان شدیم تا گفت‌وگویی داشته باشیم. از حدود ساعت ۱۰ یا ۱۰:۳۰ صبح که خدمت ایشان رسیدیم تا ظهر، مباحث بسیار عمیق، دقیق و گسترده‌ای مطرح شد.

او افزود: یکی از نکاتی که هرگز امکان ندارد فراموش کنم، این بود که ایشان فرمودند: «یکی از کارهایی که هرگز امکان ندارد ترک کنم، دعا کردن برای شماهاست و تقریباً هر روز برای شماها دعا می‌کنیم.» این سخنان در شرایطی بیان شد که طوفان الاقصی و درگیری‌های شدید نظامی و امنیتی در جهان اسلام آغاز شده بود و ایران نیز درگیر این تحولات بود؛ تحولاتی که در نهایت به شهادت ایشان انجامید.

این شاعر ادامه داد: یکی از موضوعاتی که ایشان بر آن تأکید داشتند، اهمیت شعر و ادبیات و دیگری، تأکید بر امید و امیدآفرینی بود. ایشان شاعران را امیدآفرینان جامعه می‌دانستند و چنین انتظاری نیز از ما داشتند. در آن دیدار گفت‌وگوهای فراوانی صورت گرفت و نکات مختلفی مطرح شد که گاهی به شکل پرسش و پاسخ ادامه پیدا می‌کرد.

او در پایان با اشاره به یکی از جملات رهبر جوان انقلاب اسلامی پس از آغاز رهبری اظهار کرد: در همان متن آغازین ایشان پس از رهبری، نمادی بسیار عظیم و بزرگ به جامعه ادبی، جامعه فرهنگی، ملت ایران و جهان اسلام هدیه شد. ایشان جمله‌ای شگفت‌انگیز بیان کردند که به موتور محرک بسیاری از تولیدات ادبی و هنری در حوزه شعر، گرافیک و عرصه‌های دیگر تبدیل شد: «من پیکر آن بزرگوار را دیدم، کوهی بود از صلابت؛ شنیدم که مشت دست‌سازش را گره کرده بود.» این نگاه شاعرانه را باید قدر بدانیم و ان‌شاءالله آن را امتداد دهیم.

جامعه ادبی باید حماسه جنگ رمضان را به زبان شعر و هنر ماندگار کند

هویت بصری کتاب را با بهره‌گیری از هنر خوشنویسی و تایپوگرافی ایرانی شکل دادیم

مسعود نجابتی، مدیر کانون هنر شیعی، درباره اهمیت طراحی و آراستگی ظاهری کتاب گفت: کتاب‌سازی، همان‌طور که گفته شده، معجزه دانایی است. این دانایی زمانی که می‌خواهد به محصولی تبدیل شود، ملموس باشد و در دسترس مخاطب قرار بگیرد، ناگزیر به ظاهری نیاز دارد که باید به آن پرداخته شود.

او افزود: وظیفه آراستن کتاب و متناسب‌سازی ظاهر آن با محتوای غنی‌اش، در گذشته و در سنت کتاب‌سازی ما ایرانیان، بر عهده خوشنویسان و کاتبان بود؛ اما در شرایط فعلی، این وظیفه بر عهده طراحان گرافیک گذاشته شده است. بنده نیز سهمی در این وظیفه و در حوزه طراحی کتاب داشتم.

نجابتی با اشاره به تجربه طراحی کتاب شعر ادامه داد: نکته‌ای که وجود داشت، انتخاب قالبی متناسب با محتوای کتاب بود. از آنجا که طراحی کتاب شعر، شاید یکی از نخستین تجربه‌های ما در این حوزه در انتشارات بود، طبیعی بود که به سنت‌های کهن، زیبایی خوشنویسی و خط زیبایی که رسمی و هویت ملی ماست، توجه داشته باشیم. طبیعتاً این خط و تصویری که از آن در ذهن داریم، برای چنین محتوایی مناسب به نظر می‌رسید.

او با اشاره به تغییر جایگاه خوشنویسی در کتاب‌های امروزی بیان کرد: تصمیمی که در این جلسه بیشتر مدنظر دوستان بود، این بود که متأسفانه به دلایل مختلفی که می‌توان مفصل درباره آن صحبت کرد، خط در شرایط فعلی و در آرایش کتاب، بیشتر به امری زیبا و تا حدودی غیرکاربردی تبدیل شده است. به این معنا که شاید مخاطب، به‌ویژه مخاطب جوان، بیشتر ترجیح بدهد کتاب را برای استفاده در کتابخانه خود تهیه کند تا اینکه آن را در دست بگیرد و بخواند.

مدیر کانون هنر شیعی با بیان اینکه در طراحی کتاب ناگزیر از استفاده از قالب‌های رایج چاپی بودند، گفت: به همین دلیل، به همان قالب‌های چاپی موجود در بازار متوسل شدیم و برای این کتاب شعر نیز همان روالی را که در طراحی کتاب‌های دیگر وجود دارد، دنبال کردیم. با این حال، برای رفع این نقیصه و زیباتر شدن کتاب، تصمیم گرفتیم برای هر شعر، یک بیت انتخاب شود.

او درباره روند اجرای این ایده توضیح داد: این بیت‌ها توسط اعضای شورای محتوایی انتخاب شدند. از آنجا که زمان بسیار محدود بود و امکان سفارش‌دادن تک‌تک آثار به هنرمندان وجود نداشت، به همان فیلمی که ملاحظه فرمودید، یعنی برگزاری یک کارگاه، متوسل شدیم. این کارگاه با حضور هنرمندان شاخص حوزه نگارگری کشور برگزار شد و هر هنرمند یکی از مصرع‌ها یا بیت‌ها را انتخاب کرد و برای کتاب به نیت کتاب‌آرایی، آن را نگاشت؛ یا به اصطلاح، تایپوگرافی کرد.

نجابتی افزود: در نهایت، کتاب به این شکل به سرانجام رسید و اکنون در دست عزیزان قرار دارد. تصور من این است که نخستین مواجهه مخاطب با این معجزه دانایی، از طریق ظاهر کتاب شکل می‌گیرد. تلاش ما در انتشارات انقلاب اسلامی طی این سال‌ها این بوده است که این پدیده را برای مخاطب فرهیخته و مخاطب حرفه‌ای کتاب، دلپسندتر و دلپذیرتر کنیم و در عین حال، برای مخاطبان عام نیز به خوانایی بیشتر کتاب توجه داشته باشیم.

جامعه ادبی باید حماسه جنگ رمضان را به زبان شعر و هنر ماندگار کند

آموزه‌های امام شهید گنجینه‌ای ارزشمند برای بشریت و نسل‌های آینده است

افشین علا، شاعر، با اشاره به مضامین بلند اشعار مولانا و پیوند آن با آموزه‌های دینی و معنوی، گفت: این ابیات شکوهمند مولانا، گویی سرود ملی دیگر ماست. مضامین شکوهمند این اشعار، به‌ویژه در این محفل و در جمع عالمان، با بخشی از آموزه‌های شهید پیوند دارد. فکر می‌کنم این مضامین بسیار خوب ترجمان حال ما هستند و می‌توانیم در حال‌وهوای شعر و با یاد امام شهید، در آموزه‌های مکتب تشیع و اهل‌بیت(ع) برای امت اسلامی و ایران سرافراز سیر کنیم.

علا در ادامه با اشاره به جایگاه والای امام شهید بیان کرد: در نهایت، این بزرگان و پیشگامان، با خون خود به این مسیر عزت بخشیدند. اشعار مربوط به شهید، تنها قطره‌ای از اقیانوس مکارم و فضائل آن بزرگوار است. من بارها عرض کرده‌ام که ایشان یگانه دوران و حکیم ایرانی این چند دهه بودند و دست‌کم نیم قرن از عمر شریفشان در برابر دیدگان ما محفوظ است؛ از زمانی که مبارزه کردند تا زمانی که به امامت امت رسیدند.

این شاعر ادامه داد: در طول این نیم قرن، نه‌فقط دوران رهبری ایشان، بلکه آموزه‌هایی که از خود به یادگار گذاشتند، به اندازه شش دفتر مثنوی ارزشمند است. این آموزه‌ها باید گردآوری شوند؛ نه فقط برای یک نسل، بلکه برای همه نسل‌ها، برای همه زمان‌ها و برای بشریت، نه فقط برای مسلمانان.

افشین علا در ادامه این شعر را خواند:
کاش تهران مدینه بود و شما خانه ما نزدیک
همه کوچه‌های تهران بود که در خانه شما نزدیک
مثل جان شما بهاری بود
صبح‌ها توی کوچه‌مان ای کاش عطرتان چون نسیم جاری بود
کاش می‌شد نماز می‌خواندیم با شما توی مسجدی کوچک
دورتان حلقه می‌زدیم آنگاه
مرگ نوجوانان از خیابان ما عبور کنید
تا که ما گل به دستتان بدهیم
از مغازه‌های بیرون تا شما را به هم نشان بدهیم
گرچه از راه دور، خانه ما روشن از چهره و خروش شماست

تسلط رهبر شهید بر زبان و ادبیات عربی، زمینه‌ساز ارتباط با جهان عرب بود

سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در حاشیه آیین بزرگداشت امین زبان و ادب پارسی و در جمع خبرنگاران، با اشاره به تسلط رهبر شهید انقلاب بر زبان و ادبیات فارسی و عربی گفت: رهبر انقلاب در کنار تسلط بر زبان و شعر فارسی، تسلط ویژه‌ای نیز بر ادبیات و زبان عربی داشتند.

او افزود: شاعران بزرگ عربی که با ایشان ملاقات کرده بودند، از این وجه شخصیتی ایشان به اعجاب می‌آمدند؛ از جمله استاد جواهری و دیگر شاعران. به نظر می‌رسد در فضای بین‌الملل، تسلط رهبر شهید بر زبان و ادبیات عربی، فرصت ارتباطی میان ایشان و جهان عرب فراهم می‌کرد.

اختصاص ۲۰ میلیون دلار ارز برای تأمین کاغذ نشر

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه درباره وضعیت تأمین کاغذ و تخصیص ارز به این حوزه گفت: اتفاقی که در این زمینه صورت گرفت، این بود که کاغذ نیز مانند سایر کالاها مشمول تأمین ارز شود. خوشبختانه با پیگیری‌هایی که معاون اول محترم رئیس‌جمهور و همچنین وزیران مرتبط انجام دادند، تخصیص ارز کاغذ نشر به میزان ۲۰ میلیون دلار اختصاص یافت.

او افزود: بخشی از این میزان ارز تخصیص داده شده و کاغذ نیز وارد کشور شده است. به نظر می‌رسد با قیمتی که طبیعتاً بر اساس نرخ ارز دولتی، مشابه سایر کالاها، محاسبه می‌شود، کاغذ مورد حمایت قرار گرفته و تا حدودی قیمت آن کاهش یافته است. ان‌شاءالله با واردات باقی‌مانده کاغذ نیز کاهش قیمت بیشتری اتفاق خواهد افتاد.

صالحی ادامه داد: در روزهای اخیر، توزیع بخشی از کاغذهایی که وارد کشور شده، آغاز شده است. این کاغذها براساس نظام توزیعی که معاونت فرهنگی مشخص کرده، در حال توزیع هستند. طبیعتاً هرچه مقدار بیشتری کاغذ در اختیار قرار بگیرد، توزیع محموله‌های جدید میان ناشران نیز انجام خواهد شد.

جامعه ادبی باید حماسه جنگ رمضان را به زبان شعر و هنر ماندگار کند

تشکیل شورای عالی هنر و ادبیات و تفاوت آن با شورای هنر

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پاسخ به پرسشی درباره مطرح‌شدن موضوع تشکیل شورای عالی هنر و ادبیات در دولت و اینکه آیا این شورا به معنای موازی‌کاری با شورای هنر شورای عالی انقلاب فرهنگی است، توضیح داد: همان‌طور که مطلع هستید، شورای عالی سینما در دولت سیزدهم تشکیل شد. البته این شورا پیش از آن نیز سابقه‌ای داشت، اما در دولت سیزدهم تشکیل و در همین دوره نیز چند جلسه آن به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور برگزار شد.

او افزود: به نظر می‌رسید سینما تنها بخشی از ابعاد هنر است و طبیعتاً نباید بخش‌های دیگر هنر مغفول بمانند. به همین دلیل پیشنهاد شد مشابه شورای عالی سینما، شورای عالی هنر و ادبیات نیز داشته باشیم. البته در ابتدا بحثی مطرح بود مبنی بر اینکه این دو شورا با یکدیگر ادغام شوند، اما به دلایلی این ادغام در سطح ملی اتفاق نیفتاد.

صالحی ادامه داد: البته در سطح استانی، براساس آیین‌نامه موجود، شوراهای سینما و هنر و ادبیات استانی به‌صورت مشترک و به ریاست استاندار برگزار خواهند شد.

او با اشاره به تفاوت شورای هنر شورای عالی انقلاب فرهنگی با شورای عالی هنر و ادبیات که اخیراً تشکیل آن مطرح شده است، اظهار کرد: تفاوتی میان آنچه در شورای هنر شورای عالی انقلاب فرهنگی وجود دارد و آنچه اخیراً درباره شورای عالی هنر و ادبیات مطرح شده، وجود دارد. در شورای هنر، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی متولی است و مسئولیت دبیرخانه را بر عهده دارد. فعالیت این شورا بیشتر در حوزه سیاست‌گذاری است؛ همان نقشی که شورای عالی انقلاب فرهنگی بر عهده دارد.

وزیر فرهنگ افزود: اما شورای عالی هنر و ادبیات که به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل می‌شود، بیشتر جنبه اجرایی دارد. موضوعاتی که در این شورا مورد بررسی قرار می‌گیرند، به حوزه زیرساخت‌های هنر، از جمله تماشاخانه‌ها، نگارخانه‌ها، کمک به هنرمندان، حمایت از هنرمندان، حمایت‌های مالی از تولیدات فاخر و موضوعاتی از این قبیل مربوط می‌شوند.

او تصریح کرد: طبیعتاً شورای عالی انقلاب فرهنگی در این حوزه‌ها ورود پیدا نمی‌کند؛ چراکه این مسائل نیازمند هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی هستند. به همین دلیل، معاون اول رئیس‌جمهور این جلسات را تشکیل می‌دهد تا بتواند هماهنگی‌های اجرایی لازم را انجام دهد.

صالحی خاطرنشان کرد: بنابراین، شورای هنر شورای عالی انقلاب فرهنگی که وزارت فرهنگ نیز مسئولیت آن را بر عهده دارد، در حوزه سیاست‌گذاری فعالیت می‌کند، اما شورای عالی هنر و ادبیات در حوزه اجرا و هم‌افزایی میان دستگاه‌های اجرایی فعالیت خواهد داشت.

او درباره آخرین وضعیت تشکیل این شورا نیز گفت: از آنجا که برای برگزاری جلسه به مقدماتی نیاز بود، دبیرخانه مقدماتی تشکیل شد و دستور جلسات نیز آماده شده است. موضوع در روزهای اخیر به اطلاع آقای عارف رسیده و ان‌شاءالله در نخستین فرصت، جلسه شورا برگزار خواهد شد.

زمان برگزاری نمایشگاه کتاب به اوایل دی موکول شد

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پاسخ به پرسشی درباره زمان و مکان برگزاری نمایشگاه کتاب که قرار بود در آذرماه برگزار شود و اینکه آیا مقدمات آن به‌موقع فراهم خواهد شد، گفت: احتمالاً نمایشگاه در آذرماه برگزار نخواهد شد. براساس آنچه دوستان ما اعلام کرده‌اند، زمان برگزاری نمایشگاه به اوایل دی‌ماه موکول شده است.

او افزود: به دلیل برخی ملاحظات و مسائل مربوط به مکان برگزاری، دوستان ما تلاش خود را بر این گذاشته‌اند که ان‌شاءالله نمایشگاه کتاب در همان دهه نخست دی‌ماه برگزار شود.

صالحی در پایان ابراز امیدواری کرد که شرایط کشور نیز برای برگزاری نمایشگاه مناسب باشد و گفت: امیدواریم این اهتمام و تلاش دوستان با فراهم‌بودن شرایط مناسب همراه شود تا نمایشگاه برگزار شود.

کد مطلب 7012769

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • captcha